Studie- en vormingsdag 'Van "buddy" tot "community": hoe kwetsbare netwerken versterken?'

Een studievoormiddag over recent onderzoek, en een vormingsnamiddag die je hands-on informatie biedt over methodieken voor de versterking van sociale netwerken. Je kan alle presentaties bekijken.

3 mensen zitten in de zetel en praten

Steeds meer maatschappelijke organisaties en sociale initiatieven zetten in op netwerkversterking bij maatschappelijk kwetsbare groepen. Een sterk sociaal netwerk biedt immers emotionele en praktische steun daar waar de hulpverlening dit niet altijd kan bieden. Maar wat is de rol dan van de professional? En moet het netwerk noodzakelijk gezien worden als een middel in de hulpverlening? Is het niet eerder een belangrijke beschermende factor die de levenskwaliteit ten goede komt? Bovendien is het versterken van het netwerk makkelijker gezegd dan gedaan…  

Met deze studie- en vormingsdag willen we (1) sociale professionals informeren over de uitkomsten van recent onderzoek en hierover met elkaar van gedachten wisselen en (2) ingaan op de vraag naar vorming in methodieken die netwerkversterking bij maatschappelijk kwetsbare groepen stimuleren. 

(1) Tijdens de studievoormiddag staat onderzoek centraal. We reflecteren over sociale netwerkversterking: wat bedoelen we daaronder en welke rol kan een professional spelen in de versterking ervan?

We stellen ook de resultaten voor van twee Odisee-onderzoeksprojecten: 

  • L.ink: actief netwerkgericht werken voor mensen met een beperking.

    Dit PWO-continueringsonderzoek volgde anderhalf jaar lang een groep mensen met een beperking op vlak van hun sociaal netwerk via de digitale tool ‘Inclusieweb’. Een belangrijke onderzoeksvraag was of het sociaal kapitaal van mensen met een beperking vergroot/versterkt kan worden via methodieken van netwerkversterking door professionele hulpverleners. De partners in dit project waren het Vlaams Welzijnsverbond, Broeders van Liefde, Hogeschool Vives en UCLL.
  • Persoonlijke netwerkversterking bij mensen in armoede. Een overzicht van werkmodellen en een sterkte- zwakteanalyse door ervarings- en praktijkdeskundigen.

    Dit onderzoek bracht netwerkversterkende modellen en initiatieven in kaart en voegde er het oordeel van ervarings- en praktijkdeskundigen en van beleidsmedewerkers aan toe. Het project lijstte methodieken op uit de literatuur, rangschikte ze in 7 werkmodellen en liet ze vervolgens evalueren door mensen in armoede en professionele hulpverleners. In welke mate zijn bepaalde methodieken persoonlijk en duurzaam? Wat zijn sterktes, zwaktes en randvoorwaarden? Het project gebeurde in opdracht van minister Homans en het Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin. 

    Op de studievoormiddag wordt het eindrapport van het project voorgesteld, met aandacht voor de resultaten van de literatuurstudie en de SWOT-analyse.

(2) De vormingsnamiddag verschaft hands-on informatie over methodieken die een sociale professional kan inzetten om op actieve wijze sociale netwerken te versterken. We belichten werkmodellen voor drie doelgroepen: personen met beperking,  personen met een ervaring van armoede, en kinderen in de jeugdhulp.



 

Programma

Studievoormiddag: Hulpverleners informeren over de resultaten van recent onderzoek over netwerkversterking

9u00

Onthaal

9u30

Verwelkoming - Kathleen Emmery, coördinator van het Kenniscentrum Gezinswetenschappen (Odisee)

9u40

Intermezzo met getuigenis

9u45

Sociale netwerkversterking, dat doen we al (lang) – Joris Van Puyenbroeck

Sociale professionals ijveren om mensenrechten en grondrechten te verzekeren bij kwetsbaren in de samenleving. Is een sociaal netwerk daarbij een middel of een doel op zich? Wat bedoelen we als we zeggen dat we het sociaal kapitaal willen versterken? Is een sociaal netwerk wel maakbaar? Hoe persoonlijk en duurzaam kan een dergelijk netwerk zijn?  En welke rol blijft er over voor de sociale professional wanneer de vermaatschappelijking van zorg de norm wordt?

9u55

Intermezzo met getuigenis

10u

Persoonlijke en duurzame netwerkversterking bij mensen in armoede – Imane Kostet  en Kristien Nys

We rapporteren over een onderzoek naar kritische succesfactoren en randvoorwaarden om de persoonlijke netwerken van mensen in armoede duurzaam te versterken. Het onderzoeksrapport brengt netwerkversterkende modellen en initiatieven in kaart met een bijhorende SWOT-analyse door mensen in armoede en professionele hulpverleners. In deze sessie stellen we een aantal bevindingen voor. In welke mate zijn bepaalde methodieken persoonlijk? In welke mate worden ze ervaren als duurzaam? Wat zijn de sterktes, zwaktes en randvoorwaarden van netwerkversterkende initiatieven?

10u30

Pauze

10u55

Intermezzo met getuigenis

11u00

Binden en overbruggen: actieve netwerkversterking bij mensen met een handicap – Margarita Wilson en Lieven Fierens 

In het L.ink-project werden begeleiders van personen met een handicap gevormd in een netwerkversterkende methodiek. Door middel van de webapplicatie "Inclusieweb" brachten ze het sociale netwerk van cliënten een eerste maal in kaart. Na verschillende netwerkverruimende of - verstevigende acties op het getouw te hebben gezet, werd het inclusieweb opnieuw ingevuld. De resultaten geven een antwoord op de vraag of actieve netwerkversterking door professionals effect kan hebben op de tevredenheid met het netwerk, het aantal en de frequentie van contacten en de emotionele band. We brengen ook verslag uit van duo- interviews met professionals en cliënten, en een survey bij de deelnemende organisaties.

11u30

Netwerkversterking : (nog steeds) een uitdaging voor hulpverleners- en organisaties

Panelgesprek gemodereerd door Els Vos 

Panelleden:

In het panel gaan we in op drie vragen:

  1. Kan de sociale professional het netwerk van kwetsbare mensen actief versterken? Is het een mindset? Of zijn methodieken belangrijk?
  2. Is sociale netwerkversterking instrumenteel aan de vermaatschappelijk van zorg of is het een doel op zich, in functie van een betere kwaliteit van leven van de kwetsbare persoon?
  3. Hoe kunnen sociale organisaties hun werking afstemmen op meer en betere sociale netwerkversterking? Welke randvoorwaarden zien zij?

12u30

Lunch

 

Vormingsnamiddag: Netwerkversterkende competenties van hulpverleners verbeteren

13.30u-14.30u

Gekozen vormingsmodule 1 (uit aanbod van 4)

14.30u-14.45u

Pauze

14.45u-15.45u

Gekozen vormingsmodule 2 (uit aanbod van 4)

15u45 - 16.00u

Afsluiting met drink

 

Overzicht van de vormingsmodules:

De vormingsmodules zijn gericht naar professionelen in het werkveld (Armoedebestrijding, socio-cultureel werk, VAPH, Jeugdhulp)

  1. Van Buddy tot Community: 7 werkmodellen voor netwerkversterking (Imane Kostet en Kristien Nys)

    In deze interactieve workshop gaan we dieper in op de resultaten van het onderzoek naar persoonlijke netwerkversterking bij mensen in armoede. We reflecteren samen met mensen in armoede, praktijkwerkers en de onderzoekers over de SWOT-analyse uit het onderzoek en wisselen ervaringen uit. In deze workshop is er ruimte om de eigen praktijken en initiatieven kritisch te bevragen en af te toetsen bij elkaar. Op welke manier doet jouw organisatie aan persoonlijke netwerkversterking? Hoe houdt je organisatie rekening met de knelpunten zoals ervaringsdeskundigen die ervaren, en welke good practices kunnen we met elkaar delen? Het doel van deze namiddagsessie is om elkaar te inspireren en te stimuleren om persoonlijke netwerken duurzaam te versterken

     
  2. Inclusieweb: een digitale tool voor sociale netwerkanalyse (Lieven Fierens)

    Het inclusieweb is een online netwerkcirkel die sociale netwerken van mensen in kaart brengt. Deze tool werd in het kader van het L.INK-onderzoek ontwikkeld. Op een intuïtieve manier worden personen, dieren en plaatsen zowel op een bepaalde afstand tot de cliënt als binnen een bepaald levensdomein geplaatst. Tijdens deze workshop gaan we in op de achtergrond en de opbouw van de tool. We gaan er ook mee aan de slag en we bekijken de mogelijkheden van sociale netwerkanalyse op cliënt- en organisatieniveau.

     
  3. Netwerkversterkend en contextgericht werken in de jeugdhulpverlening (Joris Van Puyenbroeck)

    In deze workshop gaan we in op netwerkversterking bij minderjarigen in mobiele of (semi-) residentiële opvang. Hoe verhoudt netwerkversterking zich tot contextgericht werken? Multi-probleem gezinnen, verontrustende situaties, ... in contexten waar gezins- en familierelaties onder zware druk staan, heerst vaak een handelingsverlegenheid als het gaat over het inschakelen van sociale steun uit het bredere netwerk. We vertrekken vanuit enkele inzichten uit literatuur, we bespreken voorbeelden en methodieken uit de praktijk, kwaliteitscriteria en gerichte vragen die professionals zich kunnen of moeten stellen vanuit het standpunt van de betrokkenen.

     
  4. Inleiding tot de bruggenbouwer-methodiek (Inge Verhaegen)

    De methodiek bruggenbouwer geeft organisaties en professionals handvatten om op een methodische manier aan de slag te gaan met netwerkversterking en community building. Hierbij vormen formele èn informele netwerken van cliënten, organisaties en de buurt de insteek. Aan de hand van 7 bouwstenen zoeken we verschillende ingangspoorten om netwerken te versterken en te verduurzamen. In een notendop nemen we je mee door deze bouwstenen (mindset, vraagverduidelijking, sociale rolversterking, netwerkontwikkeling, buurtgericht werken, succes- en faalfactoren en verankeren) en reiken we naast een stukje theorie ook handige tools aan om hiermee aan de slag te gaan. 

Bekijk ook de voorstelling van de film 'van buddy tot community'

Leer meer op de Odisee website