Naar een aanspreekpunt handicap in elke eerstelijnszone
Gebruikers van hulp en voorzieningen voor personen met een handicap ervaren vandaag vaak een “kastje-naar-de-muur”-gevoel bij hun zoektocht naar handicapspecifieke informatie (zoals ook gebleken is uit het Gezinskabinet). Nochtans is er heel wat know how op het terrein.
Daarom wil het VAPH (Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap) onderzoeken onder welke vorm in elke Eerstelijnszone (ELZ) een aanspreekpunt handicap kan georganiseerd worden.
Hoe kan een aanspreekpunt handicap binnen elke ELZ worden ingericht handicapexpertise voor burgers en professionals, als motor voor samenwerking?
Dat is de centrale vraag van dit onderzoek dat we samen met het Kenniscentrum Welzijn Wonen Zorg en Steunpunt Mens en Samenleving uitvoeren, in opdracht van het VAPH.
In de eerste helft van 2026 toetsen we bij gebruikers af wat de ervaren drempels en verwachtingen zijn, en bij de professionals (verschillende sectoren en beleidsdomeinen) hoe ze al intersectoraal samenwerken om frontoffice en backoffice samen te realiseren.
Wij peilen naar jouw mening!
Aan de hand van twee vragenlijsten peilen we naar de mening van professionals (via de vragenlijst voor professionals) en mensen met een handicap en hun netwerk (via de vragenlijst voor mensen met een handicap en hun netwerk) om het aanspreekpunt duidelijker, toegankelijker en beter afgestemd te maken op wat mensen nodig hebben.
De dataverzameling voor deze survey loopt tot 6 mei 2026.
Liever een schriftelijke vragenlijst? Dat kan ook; geef gerust een seintje aan [email protected].
Werk je ook mee aan onze focusgesprekken?
We organiseren per provincie ook vijf focusgroepen. De oproep en data kan je hier vinden:
Aanmelding provinciale focusgroepen 1 aanspreekpunt handicap in de eerste lijn.
Wie willen we hiermee bereiken?
- Gebruikersorganisaties (met infoloket)
- Diensten Ondersteuningsplan
- Diensten Maatschappelijk Werk
- Hulpverleners uit gezondheids- en welzijnsorganisaties op de 1e lijn die in aanraking komen met vragen over handicap
- Medewerkers actief in bestaande samenwerkingsverbanden of netwerken (zoals ELZ’s, GBO’s, 1G1P)
- Professionals met handicapspecifieke expertise (minderjarigen en/of meerderjarigen), met een maximum van 12 deelnemers per provincie.
Waarom een aanspreekpunt handicap?
Het huidige aanbod is versnipperd en rollen zijn onduidelijk, terwijl er geen systematische mapping bestaat van diensten en samenwerking. Dit vergroot het risico op parallelle structuren en onderbescherming.
De Vlaamse Regering wil in elke Eerstelijnszone (ELZ) één aanspreekpunt handicap voorzien voor burgers en professionals. Dit moet intersectorale samenwerking versterken en onderbescherming tegengaan, vooral bij dubbele kwetsbaarheid. De Vlaamse Raad WVG vraagt bovendien meer transparantie, data en betrokkenheid.
De Vlaamse overheid vraagt ons advies voor de uitbouw van één centraal en herkenbaar aanspreekpunt per ELZ.
Dit moet fungeren als:
- ondersteuningspunt voor burgers bij vragen over zorg, ondersteuning, regelgeving en toeleiding;
- een backoffice voor professionals uit welzijn, zorg en lokale diensten;
- motor voor intersectorale samenwerking in de eerstelijn.
Doelstellingen en plan van aanpak
Om tot een gedragen en werkbaar model te komen, stellen we vier concrete doelstellingen voorop:
- In kaart brengen van bestaande dienstverlening per ELZ: welke organisaties zijn actief? Welke rol spelen ze?
- In kaart brengen van bestaande samenwerkingsverbanden: waar zitten sterktes? Waar zijn hiaten of overlaps?
- Verkennen van noden en knelpunten: vanuit burgers, professionals, organisaties en lokale besturen.
- Formuleren van een advies en model: hoe kan het aanspreekpunt handicap idealiter worden gepositioneerd en ingebed?
Aanpak en timing
De dataverzameling loopt over zes maanden en bestaat uit drie onderdelen:
- Data- en documentanalyse : een screening van handicapspecifieke en handicapgerelateerde dienstverlening in 60 eerstelijnszones.
- Digitale vragenlijst : brede, gerichte bevraging van burgers en professionals. rond noden en bestaande samenwerkingsverbanden
- Focusgroepen: verdieping van noden, knelpunten en good practices.
De resultaten zullen beschikbaar gesteld worden in een rapport, na vrijgave door de opdrachtgever.
Team en partners
Onderzoekers
-
Joris Van Puyenbroeck (voor Odisee)
-
Laure Bakker (Kenniscentrum WWZ)
-
Lifa Ouald Chaib (SAM vzw)
Partners
-
Kenniscentrum Welzijn Wonen Zorg
-
Steunpunt Mens en Samenleving (SMS)
Images: Age Without Limits