Wilsbekwaamheid in de zorgpraktijk

Het bepalen van wilsbekwaamheid bij mensen met dementie is allesbehalve eenvoudig. De aandoening tast geleidelijk het geheugen, denkvermogen en beslissingskracht aan, waardoor het moeilijk wordt om te bepalen wanneer iemand nog in staat is om weloverwogen keuzes te maken.

• Medisch en juridisch brengt dit grote uitdagingen met zich mee. Artsen moeten inschatten of iemand informatie nog kan begrijpen en afwegen, terwijl wetgeving rond zorgvolmacht en de wet patiëntenrechten soms met elkaar botsen.
• Ook levensbeschouwelijk is dit een gevoelig thema. Hoe respecteer je de autonomie van iemand met dementie, zonder hen bloot te stellen aan risico’s? Familie, zorgverleners en levensbeschouwelijke begeleiders zoeken voortdurend naar de juiste balans tussen vrijheid en bescherming.

Praktische kaders

Dit project wil  een verschil maken door praktische kaders en handvatten te bieden voor professionals in de medische, juridische en levensbeschouwelijke context. Met de expertise van o.a. dr. Frank Schweitser en verschillende werkveldpartners wordt kennis vertaald naar de praktijk — en naar het onderwijs voor gerontologen, LEIF-consulenten, artsen en zorgverleners.

Drie invalshoeken

Het project verkent wilsbekwaamheid bij dementie vanuit drie invalshoeken:

1. Medische context:
   Hoe en wanneer beoordelen artsen en zorgverleners wilsbekwaamheid bij mensen met dementie? Welke factoren — cognitief, emotioneel en omgevingsgebonden — spelen een rol? Hoe beïnvloedt dit alles beslissingen van de persoon zelf en hun naasten?
    
2. Juridisch kader en kwaliteitszorg:
   Hoe verhouden zorgvolmachten en patiëntenrechten zich tot elkaar? Welke obstakels ervaren zorgverleners bij het opstellen of raadplegen van wilsverklaringen? Hoe kan wetgeving beter op elkaar worden afgestemd?
    
3. Levensbeschouwelijke invalshoek:
   Welke rol spelen levensbeschouwelijke zorgverleners in het begeleiden van mensen met dementie en hun families? Hoe kunnen zij ondersteunen bij ethische en existentiële vragen rond autonomie, zorg en levenseinde?

Doel

Dit project onderzoekt de medische, juridische en levensbeschouwelijke aspecten van wilsbekwaamheid bij dementie.

• Het biedt zorgprofessionals praktische kaders om beter om te gaan met medische onzekerheden.
• Het helpt juridische conflicten rond zorgvolmachten en patiëntenrechten te verduidelijken.
• En het belicht de ethische rol van levensbeschouwelijke zorgverleners in het vinden van balans tussen autonomie en bescherming.

Zo wil het project bijdragen tot een betere zorg, sterkere rechtsbescherming en meer mensgerichte ondersteuning voor mensen met dementie.